Pierre-Antoine Savoyat

‘Hearing the Earth’: Hoe componist Pierre-Antoine Savoyat de elementen laat samenkomen bij het GFO

‘Ik probeer altijd een emotie over te brengen’ – In gesprek met componist Pierre-Antoine Savoyat

Op 9 mei bracht het Gelders Fanfare Orkest (GFO) voor het eerst het volledige WMC-programma ten gehore. Een van de werken is ‘Hearing the Earth’ van de Franse componist Pierre-Antoine Savoyat. Tijdens het Trilveen Festival 2026 in Oostzaan vond de wereldpremière plaats. Daar was het werk voor het eerst te beluisteren – voor het publiek én voor de componist zelf. Het is bovendien het eerste fanfarewerk van Savoyat. Een driedubbele primeur dus!

Een droom van veertien bugels

Hoe is het om als jazztrompettist en brassbandcomponist een werk voor fanfare te schrijven?

“Ik was al bekend met het fenomeen fanfare voor ik in Brussel kwam wonen. De vorige eeuw bestonden er veel fanfares in Frankrijk, hoewel de meeste zich geleidelijk ontwikkelden tot harmonieorkest. Zelf heb ik in een van de laatste fanfares van Frankrijk gespeeld, op es-bugel. En in 2013 heb ik het NJFO gehoord, als lid van het European Youth Wind Orchestra dat toen optrad tijdens het WMC onder leiding van Jan Cober.

Uiteraard heb ik ook heel wat opnames van WMC-fanfarewedstrijden beluisterd, waaronder die van de KF Kempenbloei Achel en natuurlijk het Gelders Fanfare Orkest. Ik heb altijd van dit type orkest gehouden: als bugelliefhebber is het een droom om een ​​volledige sectie van twaalf of veertien bugels te hebben! Toch was het schrijven van de compositie een behoorlijke uitdaging, omdat het noch brassband noch harmonie is.“

Wat is er dan anders, waar ligt die uitdaging?

“Er is een zekere homogeniteit in de klanken, met als subtiel verschil het geluid van de saxofoons. Bovendien zijn er in verhouding tot het aantal muzikanten maar heel weinig instrumenten in het hoge register. Dat is een behoorlijke uitdaging, hopelijk ben ik wat dat betreft geslaagd met mijn eerste fanfarewerk. Net als bij een brassband bestaat verder het risico op een ‘automatische’ orkestratie, waardoor een ​​werk snel eentonig kan worden.“

“Fanfares en brassbands hebben een ongelooflijk klankpalet, maar je moet er actief naar op zoek gaan.”

“Dit is minder het geval bij een harmonie, waar je meer wordt aangemoedigd om bugels, de altfluit, de althobo en zelfs de altsaxofoon te gebruiken. De fanfare staat echter dichter bij de harmonie, omdat het een echt orkest is. De brassband is dan meer kamermuziek, vergelijkbaar met een strijkorkest.“

Waardoor heb je je laten inspireren voor ‘Hearing the Earth’?

“Het idee achter dit werk is om zowel de kwetsbaarheid als de kracht van onze planeet over te brengen. Het feit dat we er zorg voor moeten dragen, maar dat als we haar niet respecteren, ze haar rechten zal terugeisen. Een zeer actueel thema. Daarom heb ik het werk verdeeld in vier delen: een langzaam eerste deel dat het hoofdthema van Gaia (oermoeder Aarde in de Griekse mythologie, red.) presenteert: Gaia’s Hymne.“

“Het tweede deel verbeeldt een strijd tussen de vier elementen en het derde deel, ‘Onze kwetsbare planeet’, is een ode aan de Aarde en de schoonheid van de natuur. Tot slot lijkt de Aarde in het laatste deel haar kracht terug te winnen door de vier elementen te verenigen. Het werk heeft een Engelse titel, omdat ik de herhaling van klinkers mooi vind en ook omdat het woord ‘Earth’ twee keer voorkomt: HEARing THE EARTH.“

Wat is typisch Savoyat aan het werk?

“Het is soms lastig om mijn stijl te definiëren, ik ben beïnvloed door zo veel verschillende musici. Toch keren bepaalde principes wel steeds terug. Allereerst het ideaal van oprechtheid: bij elke compositie, of het nu een onderwerp of specifieke context heeft of niet, probeer ik altijd een emotie over te brengen en een beetje te spelen met de reactie van het publiek.“

“‘Hearing the Earth’ heeft echo’s van Ravel of Debussy. Dat heb ik met opzet gedaan, omdat ik weet dat Erik van de Kolk dol is op mijn Tweede Sinfonietta ‘Quatre Impressions’, dat hij dirigeerde bij de Brassband Gent tijdens de Belgische Kampioenschappen in 2023. Maar soms hanteer ik ook een muzikale taal die afwijkt van de gebruikelijke tonale of modale functies in het HaFaBra-repertoire.“

Wiskunde achter de vier elementen

“Ach, er valt zo veel meer over te zeggen. Iedereen die daar nieuwsgierig naar is, vraag gerust!“

“Op papier komt er geen muziek uit”

Wat vind je van het eindresultaat?

“Op 9 mei ga ik ‘Hearing the Earth’ voor de eerste keer horen, ik ben erg benieuwd! Ik denk dat het een behoorlijke uitdaging is, want het vereist een zeker begrip van orkest en dirigent. Ik heb echter alle vertrouwen in de muzikanten van het GFO. Ik ben ook benieuwd hoe ze zich het werk eigen zullen maken, want uiteindelijk creëren zij de muziek. Ik heb noten op papier gezet, maar als je daarmee zwaait, komt er geen muziek uit!“

Hoe bevalt de samenwerking met het GFO?

“Ik ben erg blij en vereerd dat zo’n orkest mijn eerste werk voor fanfare heeft besteld. En het is een enorm voorrecht dat het op het WMC wordt uitgevoerd, waar ik al sinds 2013 bij ben betrokken. Zoals gezegd traden we daar op als European Youth Wind Orchestra, een onvergetelijke herinnering! En in 2016 deed ik met de Brassband Buizingen mee aan de brassbandwedstrijd. En tijdens de laatste editie speelde de Hauts-de-France Brass Band – die Frankrijk voor het eerst vertegenwoordigde bij de brassbandwedstrijd – onder leiding van Luc Vertommen mijn Tweede Sinfonietta. Helaas kon ik er toen niet bij zijn, omdat ik op tournee was.“

Ben je er dit jaar wel bij op het WMC?

“Jazeker, om de musici van het Gelders Fanfare Orkest aan te moedigen! Ik weet nu al dat het een fantastische dag gaat worden, want ik ken een aantal componisten die nieuwe stukken voor andere orkesten hebben geschreven. En het is voor mij heel bijzonder om het op te nemen tegen de Belgen van KF Kempenbloei Achel, aangezien ik tien jaar in België heb gewoond. Maar die avond ben ik Nederlands!“

“Het toeval wil overigens dat ik een van de juryleden al ken. Hij weet niet dat ik een werk schrijf voor het WMC, maar toen ik hem om advies en wat fanfarerepertoire vroeg om aan de orkestratie te werken, vertelde hij dat hij in Kerkrade jurylid is voor de fanfarewedstrijd. Hij zal wel een beetje verrast zijn als hij binnenkort de partituur ontvangt!“

Tekst: Wilma Schreiber
Foto’s: Eigendom GFO