Het Gelders Fanfare Orkest presenteert tijdens het Wereld Muziek Concours (WMC) een uitdagend en gelaagd programma rondom het thema OERsprong. Hieronder vindt u de toelichting bij de werken die wij ten gehore brengen.
Moondog, The Viking of 6th Avenue – Thom Zigterman (1972)
De inspiratiebron voor dit werk vond Thom Zigterman in Moondog (1916–1999), een excentrieke Amerikaanse componist en straatmuzikant die bekendstond als The Viking of 6th Avenue. De man was blind vanaf zijn zestiende en ontwikkelde een geheel eigen stijl, waarin jazz, klassiek, inheemse muziek en strakke ritmiek samenkwamen. Ook componisten als Philip Glass en John Adams werden beïnvloed door zijn werk, en zelfs Strawinsky sprak zijn bewondering uit.
Het werk opent krachtig, ademt de sfeer van New Yorkse straatklanken en in sommige passages zijn onmiskenbaar echo’s van Le Sacre du Printemps van Strawinsky te horen. Steeds terugkerende pulserende ritmes – vaak in een 5/8-maat – en harmonieën smeden de onderdelen tot één geheel. De slotmaten grijpen terug naar het begin, waardoor de cirkel rond is.
Zigterman schreef de compositie op verzoek van het Gelders Fanfare Orkest en dirigent Erik van de Kolk als openingswerk voor het WMC-programma OERsprong. Onderdeel van de opdracht was om in de compositie invloeden uit de minimal music te verwerken. Moondog – The Viking of 6th Avenue is een uitdagend werk voor musici én luisteraars, en vormen een eerbetoon aan een markante figuur en diens invloedrijke rol in de muziekscene.
Meer informatie over de componist: www.thomzigterman.nl
Furious – Andy Scott (1966)
Het werk Furious is opgedragen aan de nagedachtenis van saxofonist Erik-Jan de With, met wie Andy Scott bijzonder goed bevriend was. De titel verwijst naar de woede om zijn overlijden, maar ook naar een geest die altijd barstte van de muzikale ideeën, als een razende wind. De muziek weerspiegelt dit zowel in vorm als in gevoel.
De opening is groots en krachtig, het middenstuk vertegenwoordigt de kleinere ensembles waarmee Erik-Jan speelde, en het slotgedeelte wordt ingeleid door een eenvoudige, volksachtige melodie op sopraansaxofoon. Dit staat symbool voor Erik-Jan, waarna de volledige saxofoonsectie de melodie overneemt als eerbetoon aan alle ensembles die hij dirigeerde. Het GFO, dat eveneens een goede band had met voormalig lid Erik-Jan, voegt dit werk met trots toe aan het programma.
Meer informatie over de componist: www.andyscott.org.uk
Arioso cantabile – Jan Van der Roost (1956)
Jan Van der Roost geldt al twintig jaar als dé componist van blaasmuziek. Voor het WMC-programma van het GFO heeft hij de opdracht aanvaard om een bestaand klankwerk te bewerken voor fanfare, met als resultaat Arioso cantabile.
De melodische lijnen van het werk zijn doorleefd en groots in spanningsboog, en geven orkest en publiek de gelegenheid om te aarden. Zo brengt het werk eenieder terug naar de oorsprong van het goddelijke: de rust en het oergevoel dat muziek een mens kan geven. In het programma vervult deze compositie een brugfunctie tussen nieuwe en uitdagende fanfarewerken; een passend en verfijnd rustpunt.
Meer informatie over de componist: www.janvanderroost.com
Saxophone Concerto No. 4, for Baritone Saxophone and Fanfare Orchestra – Henry Kelder
Soliste: Deborah Witteveen
Concerto nr. 4 van componist Henry Kelder bestaat uit twee delen die zonder pauze in elkaar overgaan. Het eerste deel is meditatief en spreekt het lyrische hogere register van de baritonsaxofoon aan. Het tweede deel is hypervirtuoos, waarbij niet alleen de uiterste technische mogelijkheden van de baritonsaxofoon worden verkend, maar ook die van het orkest. Met dit werk wilde Kelder een compositie schrijven die door de combinatie van rock- en filmische muziek een breed publiek aanspreekt.
De compositie is zonder meer te karakteriseren als catchy, funky, knetterend en groovy, waarbij naast de baritonsaxofoon vooral het slagwerk een prominente rol heeft. Daarbij maakt Kelder buiten de drumkit gebruik van het gehele arsenaal dat het orkest beschikbaar heeft aan klassiek slagwerk. De beat moet continu hoorbaar zijn, zonder de totaaldynamiek te overheersen. Een flinke uitdaging, aangezien Kelder voor een optimaal effect in dynamiek en stuwing twee bass drums voorschrijft, die elk door twee slagwerkers worden bespeeld.
Ook Saxophone Concerto No. 4 is op verzoek van het GFO speciaal voor het WMC geschreven. Soliste Deborah Witteveen zette het orkest op het spoor van deze Hooglandse componist. Kelder associeert OERsprong met rauw, grove motoriek en meeslependheid. Hij zegt hierover: “Dat alle emoties en energieën die vrijkomen in het werk rechtstreeks naar de luisteraar stromen. Daar zit niks tussen, dat is de kracht die binnenkomt in je oerbeleving, je hart.”
Meer informatie over de componist: www.henrykelder.nl
Hearing the Earth (Gaia’s Hymn) – Pierre-Antoine Savoyat (1993)
Met dit werk wil Savoyat zowel de kwetsbaarheid als de kracht van onze planeet overbrengen. Het langzame eerste deel presenteert het hoofdthema van Gaia: Gaia’s Hymn, dat als een rode draad door de compositie loopt. Volgens de Griekse mythologie ontstond oermoeder Gaia uit de Chaos van vier elementen: aarde, water, lucht en vuur.
Het tweede deel verbeeldt een steeds heftiger strijd tussen deze elementen. Het derde deel, ‘Onze kwetsbare planeet’, is een ode aan de schoonheid van de natuur. Het laatste deel eindigt in feestelijke sfeer als de Aarde haar kracht herwint door de elementen te verenigen. Het is tevens een oproep om de aarde te respecteren en zo nieuwe chaos te voorkomen. Savoyat, zelf jazztrompettist, schreef hiermee zijn eerste, eigentijdse fanfarewerk in opdracht van het GFO.
Meer informatie over de componist: www.pierreantoinesavoyat.com
Tekst: Wilma Schreiber